Bu yayın, Dünya Sağlık Örgütü’nün Anne Sütü Muadillerinin Pazarlanmasına İlişkin Uluslararası Yasa, Cenevre 1981 kitapçığının gayriresmî Türkçe çevirisidir. UNICEF Türkiye Temsilciliği tarafından “Anne Sütü Muadillerinin Pazarlanmasıyla İlgili Uluslararası Yasa” başlığıyla 1991 yılında yayımlanmıştır.

Önsöz

Dünya Sağlık Örgütü’ne Üye Ülkeler:

Bütün çocukların ve bütün hamile ve emziren annelerin sağlıklı olmak ve sağlığını korumak için yeterince beslenme hakkına sahip olduğunu onaylayarak;

Çocuklardaki beslenme yetersizliğinin eğitimsizlik, yoksulluk ve sosyal adaletsizlik gibi daha büyük sorunların bir parçası olduğunu kabul ederek;

Bebeklerin ve küçük çocukların sağlığının kadınların sağlığı ve beslenmesinden, onların sosyo-ekonomik statülerinden ve annelik rollerinden ayrılamayacağını kabul ederek;

Emzirmenin bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişmeleri açısından ideal beslenme yolu olarak benzersiz olduğunun; hem annenin hem de çocuğun sağlığı açısından eşsiz bir biyolojik ve duygusal temel oluşturduğunun; anne sütünün enfeksiyonu önleyen özelliklerinin bebekleri hastalıklardan koruduğunun; ve emzirmeyle doğum aralıkları arasında önemli bir ilişki olduğunun bilincinde olarak;

Emzirmenin özendirilmesi ve korunmasının bebeklerin ve küçük çocukların sağlıklı büyüme ve gelişmelerinin sağlanması için gerekli sağlık, beslenme ve diğer sosyal önlemler arasında önemli bir yer tuttuğunu; emzirmenin temel sağlık hizmetlerinin önemli bir parçası olduğunu kabul ederek;

Annelerin emzirmediği ya da kısmen emzirdiği durumlarda bebek mamaları ve bunların hazırlanmasında kullanılan uygun malzemeler için azımsanmayacak bir pazar olduğunu; bu ürünlerin tümünün ticari ya da ticaret dışı dağıtım sistemleri aracılığıyla ihtiyaç duyanlara gerektiği gibi ulaştırılması ve bunların emzirmenin korunması ve yaygınlaştırılması için gösterilen çabaları engelleyecek biçimde pazarlanıp dağıtılmaması gerektiğini düşünerek;

Ayrıca uygun olmayan besleme alışkanlıklarının, bütün ülkelerde bebeklerde yetersiz beslenmeye, hastalık ve ölümlere yol açtığını ve anne sütü muadillerinin ve ilgili ürünlerin uygun olmayan biçimde pazarlanmasının, toplum sağlığının bu önemli sorunlarını arttırabileceğini kabul ederek;

Bebeklerin, özellikle dört ila altı aylık olduklarında, yeterince ek gıda almaları önemli olduğundan; yerel olarak bulunabilecek gıdaların kullanılması için mümkün olan her türlü çabanın gösterilmesi gerektiğini; ve bu ek gıdaların asla anne sütünün muadilleri olarak kullanılmaması gerektiğine inanarak;

Emzirmeyi etkileyen bir dizi sosyal ve ekonomik etmenin varlığı gözönünde bulundurulduğunda, hükümetlerin emzirmenin korunması, kolaylaştırılması ve teşvik edilmesi için sosyal destek sistemlerini oluşturmaları ve emzirmenin geliştirilmesi için uygun aile ve toplum desteğini sağlayacak, ayrıca anneleri emzirmeyi engelleyen etkenlerden koruyacak bir çevre yaratmaları gerektiğini kabul ederek;

Sağlık sistemlerinin ve burada görev yapan sağlık personeli ile sağlık görevlilerinin, bebeklerin beslenmesiyle ilgili uygulamaları yönlendirme, emzirmeyi teşvik edip kolaylaştırma, anneleri ve aileleri emzirmenin üstün değerleri konusunda nesnel ve sürekli olarak aydınlatma ya da gerekli olduğunda, ister mamul madde halinde ister evde hazırlanmış olsun bebek mamalarının uygun kullanımı için bilgilendirme konusunda çok önemli bir rol oynadığını teyid ederek;

Ayrıca eğitim sistemlerinin ve diğer sosyal hizmetlerin emzirmenin korunması ve yaygınlaştırılması ve ek gıdaların gerektiği gibi kullanılması için gösterilen çabalara katkıda bulunması gerektiğini onaylayarak;

Ailelerin, toplumların, kadın örgütlerinin ve diğer resmi olmayan kuruluşların emzirmenin korunması ve yaygınlaştırılmasında ve hamile kadınlarla, bebeğini emzirsin emzirmesin, bebek ve küçük çocuk annelerinin ihtiyaç duyduğu desteğin sağlanmasında özel bir role sahip olduklarının farkında olarak;

Annelerle bebek ve küçük çocukların sağlık ve beslenme koşullarının iyileştirilmesini amaçlayan faaliyetlerde hükümetlerin, Birleşmiş Milletler sistemine bağlı kuruluşlar, resmi olmayan kuruluşlar, ilgili disiplinlerde uzmanlaşmış kişiler, tüketici grupları ve sanayi kesimiyle işbirliğine girmesinin gerekli olduğunu teyid ederek;

Bebeklerin ve küçük çocukların sağlıklı büyüme ve gelişmelerini sağlamak amacıyla hükümetlerin sağlık, beslenme ve diğer sosyal konularda çeşitli önlemler alması gerektiğini ve bu Mama Kodu’nun bu önlemlerden sadece bir bölümüyle ilgili olduğunu kabul ederek;

Anne sütünün yerine geçebilecek ürünleri üreten ve dağıtanların bebeklerin beslenmesi ve bu Mama Kodu’nun amacının vurgulanması ve Mama Kodu’nun gerektiği gibi uygulanmasında önemli ve yapıcı bir rol oynayabileceklerini düşünerek;

Hükümetlerin kendi sosyal ve yasal çerçevelerine ve genel kalkınma hedeflerine uygun tutumlar benimseyerek, yasalar, yönetmelikler ya da diğer uygun önlemlerle bu Mama Kodu’nun ilke ve hedeflerini hayata geçirmeye çağrıldıklarını teyid ederek;

Bu konudaki düşüncelerin ışığında, ve yaşamın ilk aylarında bebeklerin çok kolay incindiğini ve anne sütü muadillerinin gereksiz ve hatalı kullanımı da dahil uygun olmayan beslenme alışkanlıklarının içerdiği riskleri dikkate alarak, anne sütü muadillerinin pazarlanma yöntemlerinin özel olarak ele alınması gerektiğine, ve bu ürünlerin alışılmış yöntemlerle pazarlanmasının uygun olmadığına inanarak;

DOLAYISIYLA: Üye Ülkeler, atılacak adımlara temel oluşturmak üzere tavsiye edilen aşağıdaki maddeleri kabul eder.

Madde 1. Mama Kodu’nun amacı

Mama Kodu’nun amacı emzirmenin korunması ve yaygınlaştırılması yoluyla ve gerekli olduğunda anne sütü muadillerinin yeterli bilgi ve uygun pazarlama ve dağıtıma dayanan uygun kullanımını sağlayarak, bebeklerin güvenli ve yeterli besin almalarına katkıda bulunmaktır.

Madde 2. Mama Kodu’nun kapsamı

Mama Kodu, aşağıdaki maddelerin pazarlanması, ve bununla ilgili faaliyetleri kapsar: formüle bebek maması dahil anne sütü muadilleri; aynen ya da ilavelerle, kısmen ya da tamamen anne sütü yerine kullanılmasının uygun olduğu söylenerek pazarlanan ya da başka biçimde tanıtılan, biberonla verilebilecek ek gıdalar dahil diğer süt ürünleri, yiyecek ve içecekler; biberonlar ve emzikler. Mama Kodu aynı zamanda bunların kalitesi ve arzı ile kullanımına ilişkin bilgileri de kapsamaktadır.

Madde 3. Tanımlar

Bu Mama Kodu’nun amaçları bakımından:

“Anne sütü muadili”: Bu amaç için uygun olsun veya olmasın, anne sütünün yerini kısmen ya da tamamen alabilecek bir ürün olarak pazarlanan ya da başka biçimde tanıtılan herhangi bir yiyecek.

“Ek gıda”: İster imal edilmiş, isterse hazırlanmış olsun, bebeğin beslenme gereksinmelerini karşılamakta yetersiz kalmaya başladığında anne sütünü ya da bebek mamasını tamamlamaya uygun herhangi bir yiyecek. Bu tür yiyecekler “sütten kesme yiyeceği” ya da “anne sütüne destek” olarak da adlandırılırlar.

“Kap”: Kutular dahil, ürünün perakende satışında kullanılan ambalaj.

“Dağıtımcı”: Bu Mama Kodu’nun kapsamı içindeki bir ürünün toptan ya da perakende olarak (doğrudan veya dolaylı) pazarlanması işiyle uğraşan kişi, kuruluş ya da kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren herhangi bir tüzel kişilik. “Baş bayi” üreticinin satış temsilcisi, ulusal dağıtıcısı ya da komisyoncusudur.

“Sağlık sistemi”: Annelerin, bebeklerin ve hamile kadınların sağlık durumlarıyla, doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili resmi, resmi olmayan ya da özel kurum ve kuruluşlar; yuvalar ve çocuk bakım kurumları. Ayrıca özel sektördeki sağlık personelini de kapsar. Bu Mama Kodu’nun amaçları açısından, sağlık sistemi eczanelerle diğer satış merkezlerini kapsamaz.

“Sağlık personeli”: Profesyonel olsun veya olmasın, gönüllü, ücretsiz çalışanlar da dahil, böyle bir sağlık sisteminin elemanı olarak çalışan kişi.

“Formüle bebek maması”: Dört ila altı aylık bebeklerin normal beslenme gereksinmelerini karşılamak üzere onların fizyolojik özelliklerine uyarlanmış, uygulanabilir Gıda Kodeksi Komisyonu (Codex Alimentarius) Standartlarına göre sınai olarak formüle edilmiş anne sütü muadili. Formüle bebek maması evde de hazırlanabilir; bu durumda “evde hazırlanmış” olarak adlandırılır.

“Etiket”: Bu Mama Kodu’nun kapsamı içinde yer alan herhangi bir ürünün kutusuna (yukarı bakınız) yazılmış, basılmış, teksir edilmiş, işaretlenmiş, kabartma ya da gömme biçiminde konmuş ya da yapıştırılmış herhangi bir işaret, marka, etiket, resimli ya da betimleyici malzeme.

“Üretici”: Bu Mama Kodu’nun kapsamı içindeki bir ürünün imalatı (doğrudan ya da bir temsilci aracılığıyla ya da bir hükmi şahsiyetin kontrolü altında ya da onunla anlaşmalı olarak) ya da ticaretiyle uğraşan şirket ya da kamu veya özel sektör hükmi şahsiyetleri.

“Pazarlama”: Ürünün tanıtımı, dağıtımı, satışı, reklamı, ürünle ilgili halkla ilişkiler faaliyetleri, enformasyon hizmetleri.

“Örnekler”: Tek tek ya da küçük miktarlar halinde ücretsiz olarak dağıtılan ürün.

“Arz”: İhtiyacı olan ailelere sağlanan türde olanlar dahil, toplumsal amaçlarla uzunca bir süre düşük fiyatla ya da bedava kullanıma sunulan ürün miktarı.

Madde 4. Bilgi ve eğitim

4.1 Hükümetler ailelerle bebeklerin ve küçük çocukların beslenmesiyle ilgili kimselerin kullanması için bebeklerin ve küçük çocukların beslenmesiyle ilgili nesnel ve tutarlı bilgi sağlamaktan sorumlu olmalıdır. Bu sorumluluk bilginin hazırlanmasını, sağlanmasını, tasarlanmasını ve dağıtılmasını ya da bunların denetimini kapsamalıdır.

4.2 İster yazılı, ister görsel olsun bebeklerin beslenmesiyle ilgili ve hamile kadınlarla bebek ve küçük çocuk annelerine ulaşması amaçlanan bilgilendirme ve eğitim malzemeleri, aşağıdaki noktaların tümüyle ilgili açık bilgiler içermelidir: (a) emzirmenin yararları ve üstünlüğü; (b) annenin beslenmesi ile emzirme ve emzirmenin sürdürülmesi için yapılacak hazırlıklar; (c) kısmen biberonla beslemenin emzirme üzerindeki olumsuz etkisi; (d) emzirmeme kararından geri dönüşün zorluğu; ve (e) gerekli olduğunda, ister mamul halde, ister evde hazırlanmış olsun bebek mamasının doğru kullanımı. Bu tür eğitim malzemelerinin formüle bebek maması kullanımına ilişkin bilgileri de kapsaması halinde bunları kullanmanın toplumsal ve mali boyutlarına, uygun olmayan yiyeceklerin ya da besleme yöntemlerinin sağlık açısından yarattığı felaketlere ve özellikle de formüle bebek maması ve diğer anne sütü muadillerinin gereksiz ya da yanlış kullanımının yarattığı sağlık felaketlerine yer vermelidir. Bu tür malzeme anne sütü muadillerini idealize eden herhangi bir resim ya da metin içermemelidir.

4.3 Üreticilerin ya da dağıtımcıların bilgi içeren ya da eğitsel gereç ve malzeme türünden bağışları ancak ilgili resmi otoritelerin isteği ve yazılı onayıyla ya da devletin bu amaçla belirlediği kurallar çerçevesinde yapılmalıdır. Bu tür gereçler ve malzeme, şirketin adını ya da amblemini içerebilir ama bu Mama Kodu’nun kapsamı içinde yer alan mücessel bir mala atıfta bulunmamalı ve sadece sağlık sistemi içinde dağıtılmalıdır.

Madde 5. Kamuoyu ve anneler

5.1 Bu Mama Kodu’nun kapsamı içindeki ürünlerin kamuoyuna yönelik reklamlar ya da başka yollarla tanıtımı yapılmamalıdır.

5.2 Üreticiler ve dağıtımcılar, hamile kadınlara, annelere ya da onların yakınlarına doğrudan ya da dolaylı olarak bu Mama Kodu’nun kapsamı içindeki ürünlerden örnekler vermemelidir.

5.3 Bu maddenin 1. ve 2. paragrafları uyarınca, bu Mama Kodu kapsamı içinde yer alan ürünler için satış amaçlı reklamlar, eşantiyonlar, tüketiciyi doğrudan etkileyecek yöntemlerle perakende satışları arttıracak özel gösteriler, indirim kuponları, primler, satış kampanyaları, zararına satışlar, başka bir ürünün yanında ücretsiz satış gibi herhangi bir satış arttırma yöntemine başvurulmamalıdır. Bu önlem, ürünlerin uzun vadeli olarak daha düşük fiyatlarla sağlanmasını amaçlayan fiyatlandırma politika ve uygulamalarının belirlenmesine engel oluşturmamalıdır.

5.4 Üreticiler ve dağıtıcılar hamile kadınlara, bebek ve küçük çocuk annelerine anne sütü muadillerinin ya da biberonla beslemenin yaygınlaşmasına yol açabilecek hiçbir nesne ya da aracı, armağan olarak dağıtmamalıdır.

5.5 Pazarlama personeli, çalışma alanları içinde, hamile kadınlar, bebek ve küçük çocuk anneleriyle doğrudan ya da dolaylı bir temas kurmaya kalkışmamalıdır.

Madde 6. Sağlık sistemleri

6.1 Üye Ülkelerin sağlık yetkilileri emzirmenin teşvik edilmesi ve korunması ile bu Mama Kodu’nun ilkelerinin yaygınlaştırılması için gerekli önlemleri almalı, ve Madde 4.2’de açıklanan bilgiler de dahil sorumlulukları konusunda sağlık çalışanlarına uygun bilgi ve tavsiyelerde bulunmalıdır.

6.2 Sağlık sisteminin olanaklarından hiçbiri formüle bebek maması ya da bu Mama Kodu kapsamı içine giren diğer ürünlerin yaygınlaştırılması amacıyla kullanılmamalıdır. Ancak, bu Mama Kodu, sağlık uzmanlarına Madde 7.2’de ifade edildiği biçimde bilgi verilmesine engel oluşturmaz.

6.3 Sağlık sistemlerinin imkanları bu Mama Kodu kapsamı içinde yer alan ürünlerin tanıtımı, bu ürünlerle ilgili ilan ya da afişlerin sergilenmesi ve üretici ya da dağıtıcı tarafından sağlanan, Madde 4.3’de belirlenenlerin dışındaki, malzemenin dağıtılması amacıyla kullanılmamalıdır.

6.4 Sağlık sisteminin üreticiler ve dağıtıcılar tarafından sağlanan ya da ücreti onlar tarafından ödenen “profesyonel hizmet temsilcileri”, “annelik hemşireleri” ya da benzeri personelden yararlanmasına izin verilmemelidir.

6.5 İster mamul madde isterse evde yapılmış olsun, formüle bebek mamasının bebeğe nasıl verileceği sadece sağlık görevlileri, ya da gerekli olduğunda diğer topluluk görevlileri tarafından ve sadece annelere ya da mamayı kullanmak durumunda olan aile fertlerine gösterilmelidir; verilen bilgide hatalı kullanımın yaratacağı felaketler açıkça ortaya konmalıdır.

6.6 Bu Mama Kodu kapsamı içinde yer alan formüle bebek mamaları ve diğer ürünlerin toplu olarak kurum ve kuruluşlara, kurum içinde kullanmak ya da dışarı dağıtmak üzere, bağışlanması ya da düşük fiyattan satılması söz konusu olabilir. Bu tür ürünler sadece anne sütü muadilleriyle beslenmek zorunda olan bebekler için kullanılabilir ya da onlara dağıtılabilir. Ürün kurum dışında kullanılmak üzere dağıtılıyorsa, bu sadece ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılmalıdır. Bu tür bağışlar ve düşük fiyatlı satışlar üreticiler ve dağıtıcılar tarafından satışı arttırmanın bir yolu olarak kullanılmamalıdır.

6.7 Bu Mama Kodu kapsamı içinde yer alan formüle bebek mamaları ya da diğer ürünlerden oluşan bağış paketlerinin kurum dışında dağıtıldığı durumlarda, kurum ya da kuruluş, söz konusu bebeklerin ihtiyacı olduğu sürece bu ürünün akışının sağlanacağını garanti altına alacak adımlar atmalıdır. Kurum ve kuruluşlar kadar bağış yapanlar da bu sorumluluğun bilincinde olmalıdır.

6.8 Bir sağlık sistemine, Madde 4.3’te sözü geçenlere ek olarak, bağışlanan gereç ve malzemelerin üzerinde şirketin adı ve amblemi olabilir ama bu Mama Kodu kapsamında yer alan mücessel bir ürüne atıfta bulunulmamalıdır.

Madde 7. Sağlık görevlileri

7.1 Sağlık görevlileri emzirmeyi teşvik edip korumalıdır; anne ve bebek beslenmesiyle özel olarak ilgili olanlar ise, Madde 4.2’de belirtilen bilgi de dahil olmak üzere bu Mama Kodu’nun getirdiği tüm sorumlulukları bilmek durumundadırlar.

7.2 Bu Mama Kodu kapsamındaki ürünlerle ilgili olarak, üreticilerle dağıtımcıların sağlık uzmanlarına sağladıkları bilgi, bilimsel ve olgusal konularla sınırlandırılmalı ve bu bilginin biberonla beslemenin emzirmeyle eşdeğerde ya da ondan üstün olduğu yönünde bir inanç yaratmaya ya da bunu ima etmeye yönelik olmaması sağlanmalıdır.

7.3 Bu Mama Kodu kapsamında yer alan ürünlerin yaygınlaştırılması için üreticiler ve dağıtımcılar tarafından sağlık görevlilerine ya da onların ailelerine hiçbir mali ya da maddi teşvik sağlanmamalı ve bu tür teşvikler ne sağlık görevlileri ne de aileleri tarafından kabul edilmemelidir.

7.4 Bu Mama Kodu kapsamında yer alan formüle bebek mamaları ve diğer ürünlerin örnekleri ya da bunların hazırlanması ve kullanımıyla ilgili araç ve gereçler, mesleki değerlendirme ya da kurumsal düzeyde araştırma amacıyla gerekli olmadıkça, sağlık görevlilerine verilmemelidir. Sağlık görevlileri hamile kadınlarla bebek ve küçük çocuk annelerine ve onların ailelerine bebek maması örnekleri vermemelidir.

7.5 Bu Mama Kodu kapsamındaki ürünleri üretenler ve dağıtanlarca, bir sağlık görevlisinin kendisine ya da adına sağlanan burslar, inceleme gezileri, araştırma bağışları, profesyonel konferanslara katılma gibi tüm katkılar, kişinin bağlı bulunduğu kuruma bildirilmelidir. Benzeri bildirimler, aynı şekilde, bu katkıları kabul eden sağlık görevlisince de yapılmalıdır.

Madde 8. Üreticiler ve dağıtımcıların istihdam ettiği kişiler

8.1 Pazarlama elemanlarına uygulanan prim sistemlerinde bu Mama Kodu kapsamındaki ürünlerin satış miktarı prim hesaplarına dahil edilmemeli ve bu ürünlerin satışı için özel olarak kotalar belirlenmemelidir. Bu hüküm şirketin pazarladığı diğer ürünlerin toplam satışı üzerinden hesaplanan primlerin ödenmesine engel oluşturacak biçimde yorumlanmamalıdır.

8.2 Bu Mama Kodu kapsamındaki ürünlerin pazarlanmasında istihdam edilen personel, iş yükümlülüklerinin bir parçası olarak hamile kadınlara, bebek ve küçük çocuk annelerine ilişkin eğitici bir işlev üstlenmemelidirler. Bu hüküm ilgili hükümete bağlı yetkililerin isteği ve yazılı onayı üzerine sağlık sistemi içindeki başka işlevler için bu personelden yararlanılmasını engelleyen bir hüküm olarak değerlendirilmemelidir.

Madde 9. Etiketleme

9.1 Etiketler, emzirmenin teşvik edilmesi esasını zedelememek koşuluyla, ürünün doğru kullanılması konusunda gerekli bilgileri verecek biçimde tasarlanmalıdır.

9.2 Formüle bebek maması üreticileri ve dağıtımcıları her kapta, kaptan kolayca ayrılmayacak bir etiket üzerinde, uygun bir dille aşağıdaki noktaları içeren açık, bariz ve kolayca okunup anlaşılabilen bir mesajın basılı olmasını sağlamalıdır: (a) “Önemli Uyarı” veya buna benzer sözcükler; (b) emzirmenin üstünlüğüne ilişkin bir cümle; (c) ürünün sadece sağlık personelinin tavsiyesi üzerine kullanılması gerektiği ve doğru kullanım yönteminin ne olduğuna ilişkin bir cümle; (d) doğru hazırlama ile ilgili talimatlar ve hatalı hazırlanmış mamanın neden olabileceği sağlıkla ilgili felaketlere karşı uyarı. Ne kabın ne de etiketin üzerinde bebek fotoğrafları olmamalı, bebek mamasının kullanımını idealize edebilecek resimler ya da metinler kullanılmamalıdır. Ancak, ürünün anne sütü muadili olduğunun kolayca anlaşılmasını sağlayacak ve hazırlama yöntemini gösteren grafikler olabilir. “İnsanlaştırılmış”, “anneleştirilmiş” ya da benzeri terimler kullanılmamalıdır. Ürün ve doğru kullanımı hakkında, yukarıdaki koşullara uygun ek bilgiler, kabın ya da perakende ambalajın içine konabilir. Etiketler bir ürünün formüle bebek maması haline getirilmesine ilişkin talimatları içeriyorsa, yukarıdaki hükümlere uygun olmalıdır.

9.3 Bu Mama Kodu kapsamına giren formüle bebek mamasının tüm özelliklerini taşımakla birlikte, fakat ilavelerle formüle bebek maması haline getirilebilecek bebek beslenmesiyle ilgili gıda ürünleri, takviye edilmemiş ürünün bebeğin tek beslenme kaynağı olmaması gerektiği hususunda uyarıda bulunan bir etiket taşımalıdır. Tatlandırılmış yoğunlaştırılmış süt gerek bebek beslenmesinde gerekse formüle bebek mamasında ana malzemelerden biri olarak kullanılmak için uygun olmadığından, etiketinde de bu amaçla nasıl takviye edileceğine dair talimatlar bulunmamalıdır.

9.4 Bu Mama Kodu kapsamındaki gıda maddelerinin etiketleri aşağıdaki noktalarda da bilgi içermelidir: (a) içindeki malzemeler; (b) ürünün kompozisyonu/analizi; (c) gerekli saklama koşulları; ve (d) seri numarası ve söz konusu ülkenin iklim ve depolama koşulları dikkate alınarak belirlenmiş son kullanma tarihi.

Madde 10. Kalite

10.1 Ürünlerin kalitesi bebek sağlığının korunmasında temel bir unsur olduğundan çok yüksek bir kalite standardı tutturması gerekir.

10.2 Bu Mama Kodu kapsamındaki gıda ürünleri, satışa sunulduğunda ya da başka biçimde dağıtıldığında, Gıda Kodeksi Komisyonu (Codex Alimentarius Commission) ile Bebekler ve Çocuklar için Gıdalara Uygulanan Hijyenik Kodeks Mama Kodusı (Codex Code of Hygienic Practice for Foods for Infants and Children) tarafından tavsiye edilen standartlara uygun olmalıdır.

Madde 11. Uygulama ve izleme

11.1 Hükümetler bu Mama Kodu’nun ilke ve hedeflerini hayata geçirmek üzere, toplumsal ve Mama Kodul çerçevelerine uygun olarak, ulusal Mama Kodular, yönetmelikler ve diğer uygun önlemler de dahil olmak üzere önlemler almalıdır. Bu amaçla, hükümetler gerekli olduğunda WHO, UNICEF ve Birleşmiş Milletler sisteminin diğer kuruluşlarıyla işbirliğine gitmeye çalışmalıdırlar. Bu Mama Kodu’nun ilke ve amaçlarını hayata geçirmek üzere kabul edilen ulusal politikalar ve alınan önlemler Mama Kodular ve yönetmelikler de dahil, kamuoyuna duyurulmalı ve bunlar bu Mama Kodu kapsamındaki ürünlerin imalatı ve pazarlamasıyla ilgili herkes için aynı ölçüde geçerli olmalıdır.

11.2 Bu Mama Kodu’nun uygulanmasının izlenmesi hükümetin tek başına ve bu Madde’nin 6. ve 7. paragraflarında belirtildiği gibi Dünya Sağlık Örgütüyle birlikte hareket etmesiyle gerçekleşecektir. Bu Mama Kodu kapsamındaki ürünleri imal eden ve dağıtanlar, ilgili resmi olmayan kuruluşlar, meslek grupları ve tüketici kuruluşları bu konuda devletle işbirliği içinde olmalıdır.

11.3 Bu Mama Kodu’nun uygulanması için alınan diğer önlemlerin tümünden bağımsız olarak, bu Mama Kodu kapsamındaki ürünleri imal eden ve dağıtanlar, kendilerini her türlü pazarlama faaliyetlerini bu Mama Kodu’nun ilke ve hedeflerine uygun olarak düzenlemekten ve her düzeydeki davranışlarının bu ilke ve hedeflere uygun olmasını sağlayacak adımlar atmaktan sorumlu tutmalıdırlar.

11.4 İlgili resmi olmayan kuruluşlar, profesyonel gruplar, kurumlar ve kişiler üreticilerin ve dağıtıcıların bu Mama Kodu’nun ilke ve hedeflerine aykırı faaliyetlerine dikkat çekerek uygun önlemlerin alınabilmesini sağlama sorumluluğunu üstlenmelidir. İlgili devlet yetkililerine de bilgi verilmelidir.

11.5 Bu Mama Kodu’nun kapsamındaki ürünleri imal eden ve önemli miktarda dağıtanlar, pazarlama elemanlarının her birini Mama Kodu ve ondan kaynaklanan sorumlulukları konusunda bilgilendirmelidir.

11.6 Dünya Sağlık Örgütü Tüzüğü’nün 62. Maddesi uyarınca Üye Ülkelerin bu Mama Kodu’nun ilke ve hedeflerini hayata geçirmek üzere atılan adımlarla ilgili olarak her yıl Genel Direktörle haberleşmeleri gerekmektedir.

11.7 Genel Direktör çift sayılı yıllarda Mama Kodu’nun uygulanma durumuyla ilgili olarak Dünya Sağlık Assamblesi’ne rapor vermelidir; ve talep edilmesi halinde, ulusal Mama Kodu ve yönetmelikler hazırlayan ya da bu Mama Kodu’nun uygulanması ve ilke ve hedeflerinin geliştirilmesi için uygun önlemler almaya çalışan Üye Ülkelere teknik yardımda bulunmalıdır.